centre
applied research underground space POWERED BY COB partners:



achtste van de perre symposium

Ondergronds Ruimtegebruik 2.0

 

Bij mijn intrede aan de Hogeschool Zeeland als lector ondergronds ruimtegebruik heb ik onder de titel 'Delta Prelude' een betoog gehouden over de maatschappelijke betekenis van ondergronds ruimtegebruik. Inmiddels zijn we acht jaar later en is het natuurlijk goed om de vraag te stellen wat er nu allemaal van terecht is gekomen. Aan de ene kant zijn er tal van ontwikkelingen die positief stemmen. Al het praktijkonderzoek rond geboorde tunnels heeft het mogelijk gemaakt om in Amsterdam een tunnel te boren voor de Noord-Zuidlijn. De Hubertustunnel in Den Haag is zonder problemen tot stand gekomen. Beide voorbeelden van toepassing van de boortechniek in stedelijk gebied. Maar er is meer. De stad Arnhem toont zich koploper als het gaat om niet alleen feitelijk gebruik van de ondergrond, maar ook in het meenemen van de ondergrond in de ruimtelijke planning. Arnhem heeft daarbij goed begrepen dat planning niet alleen nodig is voor het effectief benutten van de ondergrond, maar ook om de efficiency van koud-warmte systemen optimaal te maken. In de afgelopen acht jaar is bijna geruisloos het betrekken van energie uit de ondergrond tot stand gekomen. Zowel koud-warmte koppelingen als geo-thermie zijn aan een opmars begonnen die indrukwekkend is en zeker door zal zetten. De vraag of iedere stad daarbij net als Arnhem zo voortvarend is in het verwerken van dit gegeven in de ruimtelijke planning blijft nog even open staan. Ondergronds ruimtegebruik lijkt allang niet meer een incident, veelal zichtbaar in de vorm van weer een ondergrondse parkeergarage. In de Urgenda staat dat in 2023 intensief ondergronds ruimtegebruik gemeengoed zal zijn in Nederland. Dat is ook positief. Ondergronds ruimtegebruik wordt daarmee gekoppeld aan duurzame ontwikkeling. In het onderwijs lijkt het HBO in ieder geval binnen de Bachelor Built Environment oog voor de materie gekregen te hebben. Er is een minor ondergronds ruimtegebruik ontwikkeld door CARUS. De minor beoogt studenten in de breedte van het onderwerp mee te nemen. Jammer is dat die breedte nog niet door iedereen herkend wordt. Het HBO ziet het nog steeds als een technisch vak en gaat voorbij aan de bijvoorbeeld juridische, economische en planologische aspecten van deze ontwikkeling. Stel dat we nog eens 10 jaar zouden hebben? Waar gaan we dan naar toe met ondergronds ruimtegebruik in Nederland? Welk onderzoek hebben we dan nodig op HBO niveau en welke opleidingen zouden we er bij willen betrekken? Tijdens het Achtste Van de Perre Symposium gaan we met elkaar op zoek naar antwoorden op deze vragen. Of het ook allemaal werkelijkheid gaat worden moet nog blijken. In ieder geval kan niemand ons verwijten er niet over nagedacht te hebben.

 

Han Admiraal, Lector Ondergronds Ruimtegebruik bij CARUS.





 
         
    [terug]  [top]